کمتر کسی تصور می کرد پس از گذشت 13 سال در فوریه 2005، وبسایتی صرفا در حوزه ویدیو با قدرتی همچون یوتیوب به فعالیت بپردازد. وبسایتی که توسط 3 کارمند سابق پی پل، راه اندازی شد و بر اساس آخرین آمارها دومین وبسایت پر مخاطب جهان پس از گوگل به شمار می رود.

امروزه تعداد استفاده کنندگان از خدمات یوتیوب عددی خیره کننده را نشان می دهد: 1.300.000.000 نفر!

آمارها به نقل از وبسایت merchdope حاکی از آن است که در هر دقیقه، 300 ساعت ویدیو در این شبکه بارگزاری شده و بیش از 5 میلیارد ویدیو روزانه در این شبکه بازدید می شوند. به طور میانگین، از هر 10 کاربر یوتیوب، 8 نفر میانگین سنی 18 تا 49 سال را دارند. اما جالب تر اینجاست که حدود 80 درصد بازدیدکنندگان یوتیوب را کاربران خارج از خاک آمریکا تشکیل می دهند و همچنین اگر بخواهیم تنها به یک جنبه اقتصادی در این مورد بنگریم، یوتیوب فضایی را برای کاربران به وجود آورده تا برخی از آنان تنها شغل اصلیشان، ساخت ویدیو برای این شبکه ویدیویی باشد که اصطلاحا "یوتیوبر" نامیده می شوند.

در کشور ما نیز به دلیل بومی سازی شبکه های مختلف، برای شبکه ای چون یوتیوب نیز بدل هایی ایجاد شدند.

وبسایت آپارات وابسته به شرکت فناوران ایده پرداز صبا (صبا ایده) است که پروژه های قدرتمند دیگری نظیر فیلیمو و میهن بلاگ را هدایت می کند.

آپارات در اوج مسدودسازی غول های اینترنتی نظیر یوتیوب در سال 1389 به کاربران معرفی شد. از حسنات بزرگ آپارات به روزرسانی مداوم فنی و امنیتی و از همه مهمتر ایجاد انگیزه در کاربران و خلاقیت به خرج دادن بود.

آپارات توانست اعتماد کاربران ایرانی را جلب کند. از اقدامات این پروژه ایجاد مسابقات، جشن گرفتن برای برندگان و به رسمیت شناختن بخشی از کاربرانی بود که تا پیش از آن رسانه ای برای ابراز وجود در اختیار نداشتند؛ آپارات با توجه به شناخت فضای رسانه ای کشور و همچنین مسدود بودن یوتیوب، تنها به کپی برداری صرف نپرداخت و رسانه در اختیار کاربران قرار داد.

اما در ارتباط با پروژه mp4 که وابسته به گروه بین المللی پیشتاز محسوب می شود، مساله کمی متفاوت است. Mp4 نیز مشابه آپارات از لحاظ فنی خود را به روز کرده است. برای کاربران اندروید و iOS نسخه های منحصر به هر یک را طراحی کرده است و سایت از UI مناسبی برخوردار است. مساله اینجاست که این پروژه به نظر می رسد در مراحل ابتدایی خود به سر می برد و آنگونه که وبسایت های خواهر خود نشان می دهند، همچنان در مراحل اولیه تولید و شناسایی به مخاطب هستند.

این موضوع نشان دهندۀ رقابت جدی میان سرویس دهندگان بومی است که پیشتر در موضوع سرویس های وبلاگ نویسی در ایران شاهد بودیم.

غیر قابل تصور نیست اگر بگوییم mp4 می تواند همچون سرویس blog.ir (گروه برنامه نویسی بیان) از سلف خود پیشی گرفته و تخصصی تر و جدی تر به خدمات رسانی بپردازد. در حال حاضر چنین نیست!

اگرچه مقایسه سرویسی که حدود 7 سال است در میان کاربران جای خود را باز کرده با سرویسی که مدتی است به فعالیت می پردازد، احتمالا قیاس مع الفارق است اما از آنجایی که این سرویس همانطور که ذکر شد امکان پیشرفت خواهد داشت، به مقایسه امکانات فعلی آن با وبسایت آپارات می پردازیم.

به طور قطع شاید بتوان گفت نخستین اشکالی که پروژه mp4 دارد، انتخاب همین نام است. نامی که منحصر به فرد نیست و حتی با پیشرفت چشمگیر، به خاطر مشابهت با پسوند ویدیوهای مرسوم از طریق جستجوگرها به خوبی به مخاطب شناسانده نمی شوند.

برای مثال به دلیل بومی بودن جستجوگری نظیر گوگل، تنها با جستجوی واژگانی محدود نظیر "سایت mp4" و یا "سرویس mp4" آنهم با درصدی خطا به وبسایت این پروژه می رسیم؛ این در حالی است که با وجود جامع بودن نام "آپارات" اما تنها با جستجوی همین کلیدواژه با هر نوع IP و موقعیت جغرافیایی به وبسایت مذکور در همان نتیجۀ اول خواهیم رسید.

مورد بعد مربوط به نمایش طول مدت ویدیوها است. دو وبسایت اشتراک گذاری فوق الذکر یعنی یوتیوب و آپارات این امکان را در اختیار کاربر می گذارند که پیش از کلیک بر روی یک ویدیو و در حالت thumbnail، کاربر مدت زمان ویدیو را ببیند. این امکان اجازه می دهد تا کاربر مدیریت زمان برای دیدن یک ویدیو را داشته باشد. چنین امکانی در پروژۀ mp4 در برخی از بخش ها (نظیر ویدیوهای پیشنهادی) دیده نمی شود و تنها به ذکر عنوان ویدیو به همراه thumbnail بسنده شده است.

مساله بعدی مربوط به تولید محتوا است. یوتیوب به سمتی می رود که بر اساس آمارها تا سال 2025 بیش از 50 درصد کاربران شبکه های کابلی، دیگر هزینه ای بابت آن سرویس ها نخواهند کرد و در مقابل با پرداخت حق اشتراک ماهیانه (در حال حاضر 10 دلار) به تمامی محتوای اشتراکی (premium) دسترسی داشته باشند. این بدان معنی است که میزان محتوای تولیدی در این شبکه به سرعت رو به رشد بوده و یوتیوب نیز همانند سرویس Amazon Video در حالی که همین اکنون به انتشار فیلم دست می زند، خود یکی از تولید کننده ها همچون شبکه اینترنتی Netflix شود. یعنی یک شبکه خود هم تولید کننده و هم بهترین شبکه برای پخش محتوای خود خواهد بود.

این موضوع در ارتباط با آپارات به شکلی بسیار محدودتر در حال انجام شدن است. آپارات در حال بستن قرارداد و پخش سریال های کوتاه (Mini Series) با کیفیت HD است و توانسته با سریال های چند دقیقه ای، چندین هزار کاربر را جذب کند. برای مثال یکی از سریال های کوتاه آپارات که 2 هفته گذشته بر روی این سایت بارگزاری شده، بیش از 92 هزار بیننده داشته است.

جای دارد پروژۀ mp4 که در حال حاضر بیشتر محتوایی برگرفته از شبکه های تلویزیونی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را در وبسایت خود جای می دهد، به این بخش نیز توجه کند؛ چراکه بر اساس عبارت معروف "محتوا پادشاه است"، کاربران به سمتی سوق پیدا می کنند که محتوایی نو و تکرار نشده هرچند با سوژه های تکراری در آن وجود داشته باشد.

یکی دیگر از قابلیت هایی که باعث جلب مخاطب برای سرویس دهندگانی نظیر mp4، نماشا، نمایش و آینت خواهد شد، استفاده از تکنولوژی ویرایش (edit) آنلاین ویدیوهای تولیدی است. "پیشنهاد دادن" یا promote حرفه ای آنچه که کاربران "خود" تولید می کنند و ترغیب کاربران به تولید ویدیوها با استفاده از ابزار مختلف نظیر امتیاز دادن از دیگر اقدامات لازم است.

ویرایش آنلاین ویدیو مستلزم در اختیار داشتن سرورهای قدرتمند برای پردازش لحظه ای ویدیوها است. برای مثال کاربری به یک مناسبت ویدیویی تولید می کند. او باید بتواند ویدیوی خود را در افکت های مختلف ببیند، امتحان کند و یکی از آنان را برگزیند؛ ویدیویی می تواند با یک تلفن همراه ضبط شده باشد. سرویس اشتراک ویدیو می بایست افکت هایی نظیر "طرح قدیمی"، "طرح کمرنگ یا پر رنگ"، افکت صدا و همچنین پالایش رنگ (color filters) داشته باشد. پیشنهاد دادن ویدیوهای تولیدی بر اساس علایق یک کاربر عضو (و حتی غیر عضو با شناسایی IP) همچنین کمکی به ماندن بیشتر کاربر در وبسایت و در عین حال بالا رفتن تعداد مشاهدۀ یک ویدیو می کند.

اگر بخواهیم در یک دسته بندی کلی مقایسه ای انجام داده باشیم، نگاهی به جدول ذیل با در نظر گرفتن برخی المان ها می تواند دید بهتری به ما بدهد. این جدول مقایسه 3 وبسایت یوتیوب، آپارات و MP4 است:

قابلیت ها

Youtube.com

Aparat.ir

MP4.ir

بارگذاری ویدیوها بالاتر از 5 گیگابایت

✔ 128 گیگابایت

✔ 1500 مگابایت

❌ اطلاعاتی در دست نیست

امکان کسب درآمد از ویدیوها

✔ وجود دارد

❌ وجود ندارد

❌ وجود ندارد

حمایت از تولیدکننده با اعطای بسته های تشویقی نظیر جایزه

❌ وجود ندارد

✔ وجود دارد

❌ وجود ندارد

اضافه نمودن زیرنویس به ویدیوها

✔ وجود دارد

✔ وجود دارد

✔ وجود دارد

اضافه نمودن لوگوی شخصی به ویدیوها

✔ وجود دارد

✔ وجود دارد

در صورت پذیرفته شدن درخواست کاربری ویژه

میانگین مدت زمان ماندن توقف

40 دقیقه با موبایل

15 دقیقه در مجموع

نامشخص*

* علت نامشخص بودن برخی آیتم ها در پروژۀ MP4 در دست نبودن اطلاعات بیشتر از این وبسایت است که متاسفانه تا کنون مدیران پروژه با در اختیار قرار دادن اطلاعات و انجام تحقیقات میدانی موافقت نکرده اند.

حال به بررسی بیشتر وبسایت MP4 می پردازیم؛ خدمات مجموعه پیشتاز و فعالیت این هولدینگ را از سال 1376 بررسی می کنیم.

وبسایت mp4 از پروژه های مجموعه ای با عنوان گروه شرکت های پیشتاز می باشد.

گروه شرکت های پیشتاز فعالیت خود را در سال 1376 در زمینۀ ارائۀ خدمات تحت شبکه آغاز نمود. این هولدینگ در سال 1389 ورود به فعالیت های ساختمانی و انجام پروژه ساخت و ساز در سطح شهر تهران نمود و از جمله فعالان این صنعت کشور نیز می باشد.

هولدینگ پیشتاز بنابر ادعای خود دارندۀ یکی از چهار BBS موجود در سطح کشور است. راه اندازی BBS توسط این شرکت در سال 1376 انجام شد.

حروف BBS مخفف Bulletein Board System و یا "سیستم تابلوی اعلانات" یک برنامه اجراشونده روی شبکه است که به کاربران اجازه می دهد تا با استفاده از برنامه ترمینال به سیستم وصل شوند.

این نوع سیستم مشخصا توانایی برطرف کردن تمام نیازهای یک کاربر یا client را دارد. در سیستم BBS کاربر می تواند اعمال مختلفی نظیر آپلود و دانلود هر نوع فایلی نظیر تصویر، صدا، نرم افزار و غیره را انجام داده، اخبار بخواند، وبلاگ بنویسد، با سایر کاربران در یک محیط اختصاصی گفتگو کند (چت آنلاین)، بازی های تحت وب کند و احتمالا برای قابلیت های بیشتر، هزینه اشتراک بپردازد.

اگرچه امروزه BBSها دیگر همچون سابق مورد استقبال قرار نمی گیرند اما به گفته وبسایت thinking chinese هنوز در بخشهایی از تایوان و چین، استفاده از این سرویس ها در میان جوانان رایج است.

علت عدم استقبال از این سرویس ها در جهان اینترنتی کنونی، تخصصی شدن هر یک از قابلیت هایی است که BBSها ارائه می کنند. امروزه برای آپلود و دانلود فیلم ها، شبکه های منحصر به این خدمات موجود هستند که اخبار را کاملا فیلتر شده از تمام خبرگزاری ها مخابره می کنند (این قابلیت منهای RSS است که دیگر کمتر استفاده می شود)، برای چت کردن صدها اپلیکیشن پیام رسان طراحی شده و تخصصی تر از آن اینکه، وبسایتهایی صرفا برای بارگذاری صدا (موسیقی، پادکست و سخنرانی) با افکت های ویژه به وجود آمده اند.

بر اساس اطلاعات موجود در وبسایت این شرکت در سال 1391 اقدام به واردات و توزیع تجهیزات شبکه (اعم از مودم، روتر، سوییچ و سرور) کرده است.

همچنین این مجموعه با راه اندازی IDC تحت عنوان "IDC پیشتاز"، خود را به عنوان یکی از شرکتهای ارائه دهندۀ خدمات مرکز داده ها معرفی نماید و با توجه به استفاده از تجهیزات به روز و منحصر به فرد، هم اکنون تعداد کثیری از مطبوعات کشور میزبانی می نماید.

حروف IDC مخفف Internet Data Center یا "مرکز داده های اینترنتی" به محلی گفته می شود که از نظر فیزیکی و محیطی شرایط کاملا مناسبی را داشته و زیرساختی مناسب با پهنای بالا جهت دسترسی به اینترنت را دارا باشد.

آی دی سی، به مجموعه ای از سرویس دهنده ها، زیر ساختارهای ارتباطی و تجهیزات دسترسی که به منظور ارائه، نگهداری و پشتیبانی از میزبانی سرویس های اینترنتی به کار گرفته شده اند گفته می شود.

بر اساس تعاریف موجود از IDC، سازمان ها، شرکت ها و اشخاص عادی می توانند با اجاره کردن فضا و تجهیزات در این مرکز صفحات وب، اطلاعات و سرویس های مبتنی بر وب خود را بر روی بستر اینترنت (یا اینترانت) راه اندازی کنند.

پیشتاز در نظر دارد در آینده نه چندان دور، حلقه مرکز داده های کشوری خود را افتتاح کند که این سبب سهولت کاربران محلی جهت استفاده از خدمات مرکز داده ها می گردد. این امر باعث کاهش هزینه های پهنای باند و سرورها می شود به این ترتیب که کاربر محلی برای دریافت محتوای تولید شدۀ محلی، از مرکز داده های محلی استفاده می کند.

از دیگر حسنات سرویس های پیشتاز در حوزه تولید محتوا، استفاده از تنها یک نام کاربری برای تمامی خدمات است. این به آن معنی است که هر کاربر تنها با ایجاد یک نام کاربری و بدون نیاز به ساخت اشتراک مجدد، از تمامی خدمات استفاده کند.

بنابر گفته های مدیران MP4، این پروژه توسط حدود 40 نفر از برنامه نویسان و طراحان ساخته شده است.

از دیگر امکانات MP4 پالایش محتوای نامناسب برای کودکان است. این وبسایت با توجه به سن کاربران کودک، این پالایش را انجام می دهد.

وبسایت MP4 از فعالیت در شبکه های اجتماعی نیز غافل نمانده است. این وبسایت در توییتر با نام کاربری mp4ir فعالیت دارد که البته به دلیل عدم فعالیت مستمر و به روز نبودن این اکانت، آنچنان مورد استقبال قرار نگرفته است.

همانطور که گفته شد MP4 از پروژه های گروه شرکت های پیشتاز است. سایر خدمات فنی ای که این هولدینگ ارائه می دهد، اینترنت پر سرعت ADSL، Wireless و IP اختصاصی است.

همچنین عرضه خدمات دیتاسنتر نظیر سرور اختصاصی، سرور مجازی و هاستینگ از دیگر فعالیت های این شرکت است.

پیشتاز از زبان برنامه نویسی asp.net استفاده می کند که این موضوع احتمالا یکی از دلایل جذب شدن برخی مجموعه های خبری به سمت این شرکت است چراکه اغلب ارگان های خبری دولتی، این زبان را که انحصاری و متعلق به مایکروسافت است، امن تر از سایر زبان ها نظیر Php و پایتون می دانند.

دامنۀ این مجموعه توسط کمپانی بزرگ کانادایی online-nic ثبت شده و انقضای آن تا 2 ماه دیگر است.

ثبت دامنه به نام "داوود دلاور" از کشور افغانستان می باشد. بر اساس اطلاعات موجود، این وبسایت توسط میزبانی وب "ضامن هاست" در شهر اصفهان به عنوان ادمین ثبت شده است که به نظر می رسد از سال 2013 دیگر وجود خارجی ندارد.

شرکت مذکور که هم اکنون در نشانی pishtazgroup.net فعال است، پیشتر با نشانی pishtazcard.ir فعال بوده که خدماتی نظیر ارائۀ کوپن کارتهای تخفیف دار جهت استفاده از سینماها و استخرها را دارا بود. این پروژه چند سالی است که متوقف شده و دامنۀ این پروژه نیز از دسترس خارج است.

شماره تماس ارائه شده برای این پروژه جهت استخدام نیرو در تهران 88513886 بوده که به نظر می رسد با توجه به تغییر شماره های تماس، دفتر مرکزی این شرکت نیز در همان سالها تغییر کرده و هم اکنون کارمندان پیشتاز در خیابان کارگر شمالی به فعالیت می پردازند.

در نهایت به نظر می رسد گروه شرکتهای پیشتاز تلاش می کند کاستی های ذکر شده در بخشهای مختلف فوق الذکر را هرچه سریعتر رفع کند.

در همین راستا به تازگی اقدام به استخدام حداقل 1 نفر کارشناس تولید محتوا نموده است. این آگهی استخدام که ابتدائا در نیازمندی های روزنامه همشهری و سپس در یک وبسایت استخدامی منتشر شده از متقاضیان خواسته تا رزومۀ کاری خود را به نشانی jobs@pishtazgroup.net ارسال نمایند.

تاریخ انتشار آگهی مذکور، 9 مرداد 1397 بوده است.